⚙️ 5. Sınıf Fen Bilimleri 2. Ünite: Kuvveti Tanıyalım Konu Anlatımı
🎯 Ne Öğreneceğiz?
- Kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerini tanıyacağız.
- Kuvvetin nasıl ölçüldüğünü öğreneceğiz.
- Kütle ile ağırlık farkını kavrayacağız.
- Sürtünme kuvvetinin yaşamımızdaki önemini anlayacağız.
💪 Kuvvet Nedir?
Kuvvet, durmakata olan cismi hareket ettiren, hareket halindeki cismi durduran, yavaşlatan, yönünü veya şeklini değiştiren etkiye denir.
Günlük yaşamda birçok hareketin başlaması, durması, hızlanması, yavaşlaması, yön değiştirmesi ya da cismin şeklinin değişmesi kuvvet sayesinde gerçekleşir.
Bir cisim kendi kendine her zaman hareket etmeye başlamaz. Ona dışarıdan bir etki uygulanırsa hareket edebilir. İşte bu etkiye kuvvet denir.
🟣 Kuvvetin Cisimler Üzerindeki Etkileri
Kuvvet, cisimler üzerinde farklı etkiler oluşturabilir.
1. Kuvvet Cismi Hareket Ettirebilir
Duran bir cisme kuvvet uygulanırsa cisim hareket etmeye başlayabilir.
Örnekler:
• Duran bir topa vurduğumuzda top hareket eder.
• Market arabasını ittiğimizde araba ilerler.
2. Kuvvet Hareket Eden Cismi Durdurabilir
Hareket hâlindeki bir cisme ters yönde kuvvet uygulanırsa cisim yavaşlayabilir veya durabilir.
Örnekler:
• Yuvarlanan topu ayağımızla durdurabiliriz.
• Bisikletin frenine bastığımızda bisiklet yavaşlar ve durur.
3. Kuvvet Cismin Yönünü Değiştirebilir
Hareket eden bir cisme farklı yönden kuvvet uygulanırsa cismin hareket yönü değişebilir.
Örnekler:
• Kalecinin topa dokunması topun yönünü değiştirir.
• Tenis raketiyle topa vurulduğunda top farklı yöne gider.
4. Kuvvet Cismin Hızını Değiştirebilir
Kuvvet, cismin daha hızlı ya da daha yavaş hareket etmesini sağlayabilir.
Örnekler:
• Salıncağı daha güçlü itersek daha hızlı sallanır.
• Bisiklet pedalına daha fazla kuvvet uygularsak bisiklet hızlanır.
5. Kuvvet Cismin Şeklini Değiştirebilir
Bazı cisimlere kuvvet uygulandığında şekilleri değişebilir.
Örnekler:
• Süngeri sıktığımızda şekli değişir.
• Hamuru yoğurduğumuzda hamurun şekli değişir.
🟢 Kuvvet İtme ve Çekme Şeklinde Olabilir
Kuvvetin iki temel uygulanış biçimi vardır: itme ve çekme.
🟩 İtme Kuvveti
Bir cismi kendimizden uzaklaştıracak şekilde kuvvet uygularsak buna itme kuvveti denir.
Örnekler:
• Market arabasını itmek
• Kapıyı iterek açmak
🟦 Çekme Kuvveti
Bir cismi kendimize doğru yaklaştıracak şekilde kuvvet uygularsak buna çekme kuvveti denir.
Örnekler:
• Kapıyı çekerek açmak
• Çantayı yukarı kaldırmak
💡 Unutma
Bir hareketin itme mi çekme mi olduğunu anlamak için şuna bakabiliriz:
• Cisim bizden uzaklaşıyorsa genellikle itme vardır.
• Cisim bize yaklaşıyorsa genellikle çekme vardır.
🔬 Kuvvetin Ölçülmesi
Kuvvetin büyüklüğü ölçülebilir. Kuvveti ölçmek için kullanılan araç dinamometredir.
Kuvvetin birimi Newtondur. Kısaca N harfiyle gösterilir.
Örneğin: 5 N, 10 N, 20 N
Bu ifadeler, kuvvetin büyüklüğünü gösterir.
⚙️ Dinamometre Nedir?
Dinamometre, kuvveti ölçmeye yarayan araçtır. Dinamometrenin içinde esnek bir yay bulunur.
Bir cisme kuvvet uygulandığında veya dinamometreye bir cisim asıldığında yay uzar. Yayın uzama miktarına bakılarak kuvvetin büyüklüğü ölçülür.
🧲 Dinamometre Nasıl Çalışır?
Dinamometrenin çalışma mantığı oldukça basittir:
• Dinamometrenin içinde bir yay vardır.
• Yaya kuvvet uygulanınca yay uzar.
• Uygulanan kuvvet arttıkça yay daha fazla uzar.
• Yayın uzama miktarı, kuvvetin büyüklüğünü gösterir.
Yani:
Az kuvvet → az uzama
Çok kuvvet → çok uzama
⚙️ Dinamometrenin Özellikleri
1. Dinamometrelerde Esnek Yay Bulunur
Dinamometredeki yay esnek olmalıdır. Çünkü kuvvet uygulandığında uzayıp kuvvet ortadan kalktığında eski hâline dönebilmelidir.
Örneğin bir yayı hafifçe çekersek yay uzar. Bıraktığımızda eski hâline döner. Bu durum yayın esnek olduğunu gösterir.
2. Dinamometrenin Ölçebileceği Bir Sınır Vardır
Her dinamometre her kuvveti ölçemez. Her dinamometrenin belirli bir ölçüm aralığı vardır.
Örneğin:
• Bir dinamometre en fazla 10 N ölçebilir.
• Başka bir dinamometre en fazla 50 N ölçebilir.
• Daha güçlü dinamometreler daha büyük kuvvetleri ölçebilir.
Bir dinamometreye ölçebileceğinden daha büyük kuvvet uygulanırsa içindeki yay zarar görebilir.
3. Yayın Esnekliği Bozulmamalıdır
Dinamometreye fazla kuvvet uygulanırsa yay gereğinden fazla uzar. Bu durumda yay eski hâline dönemeyebilir.
Buna yayın esnekliğinin bozulması denir.
Örneğin 10 N’a kadar ölçüm yapabilen bir dinamometreye 20 N’luk kuvvet uygulanırsa yay bozulabilir. Bu durumda dinamometre artık doğru ölçüm yapamayabilir.
4. Kuvvetin Birimi Newton’dur
Kuvvetin birimi Newtondur. Bilimsel gösterimde N harfi kullanılır.
Örneğin:
• Topa uygulanan kuvvet: 8 N
• Çantanın dinamometrede gösterdiği değer: 15 N
🧪 Deney Örneği: Dinamometre ve Yayın Uzaması
Üç eşit dinamometre düşünelim. Bu dinamometrelere farklı ağırlıkta cisimler asalım.
| Dinamometre | Asılan Cisim | Yayın Uzaması |
|---|---|---|
| 1. dinamometre | Hafif cisim | Az uzar |
| 2. dinamometre | Orta ağırlıkta cisim | Daha fazla uzar |
| 3. dinamometre | Ağır cisim | En fazla uzar |
Buradan şu sonuca ulaşırız:
Cisme etki eden kuvvet arttıkça dinamometredeki yayın uzama miktarı da artar.
💡 Önemli Sonuç
Aynı özellikteki dinamometrelerde;
• daha hafif cisim daha az kuvvet uygular,
• daha ağır cisim daha fazla kuvvet uygular,
• daha fazla kuvvet uygulandığında yay daha çok uzar.
🧠 Sık Yapılan Hatalar
❌ Hata 1: “Kuvvet sadece hareket ettirir.”
Doğrusu: Kuvvet sadece hareket ettirmez. Aynı zamanda cismi durdurabilir, yavaşlatabilir, hızlandırabilir, yönünü veya şeklini değiştirebilir.
❌ Hata 2: “Her dinamometre her kuvveti ölçer.”
Doğrusu: Her dinamometrenin ölçebileceği bir sınır vardır. Bu sınır aşılırsa dinamometre bozulabilir.
❌ Hata 3: “Yay ne kadar uzarsa kuvvet o kadar azdır.”
Doğrusu: Yay ne kadar çok uzarsa uygulanan kuvvet o kadar fazladır.
❌ Hata 4: “Kuvvetin birimi kilogramdır.”
Doğrusu: Kuvvetin birimi Newtondur. Kilogram kütle birimidir, kuvvet birimi değildir.
⚖️ Kütle ve Ağırlık
Günlük yaşamda “kütle” ve “ağırlık” kelimeleri çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Örneğin “Benim ağırlığım 45 kilogram.” denir. Ancak fen bilimlerinde bu ifade tam doğru değildir.
Çünkü kilogram kütle birimidir, ağırlık birimi değildir.
Doğru ifade şöyle olmalıdır:
• Kütlem 45 kilogramdır.
• Ağırlığım yaklaşık 450 Newton’dur.
🔹 Kütle Nedir?
Kütle, bir cismin sahip olduğu madde miktarıdır.
Bir cismin içinde ne kadar madde olduğunu gösterir. Cisim nerede olursa olsun sahip olduğu madde miktarı değişmez. Bu nedenle kütle her yerde aynıdır.
🟢 Kütlenin Özellikleri
• Kütle, cismin madde miktarıdır.
• Her yerde aynıdır, değişmez.
• Dünya’da, Ay’da veya uzayda aynı kalır.
• Eşit kollu terazi ile ölçülür.
• Birimi gram veya kilogramdır. Kısaca g veya kg ile gösterilir.
- Örneğin bir taşın kütlesi Dünya’da 3 kg ise Ay’da da 3 kg olur.
Çünkü taşın içindeki madde miktarı değişmemiştir. Taş Dünya’dan Ay’a götürüldüğünde taşın maddesi eksilmez ya da artmaz.
⚖️ Kütle Nasıl Ölçülür?
Kütle, eşit kollu terazi ile ölçülür.
Eşit kollu terazide bir kefeye ölçülecek cisim, diğer kefeye ise bilinen kütleler konur. İki taraf dengelendiğinde cismin kütlesi bulunur.
Örneğin bir kefeye elma, diğer kefeye 200 gramlık kütle konulduğunda terazi dengeleniyorsa elmanın kütlesi 200 gramdır.
🔹 Ağırlık Nedir?
Ağırlık, Dünya’nın veya başka bir gök cisminin o cisme uyguladığı yerçekimi kuvvetidir.
Yani ağırlık aslında bir kuvvettir.
Bir cisim Dünya’da merkeze doğru çekilir. Bu çekme kuvvetine ağırlık denir.
🟢 Ağırlığın Özellikleri
• Ağırlık, cisme etki eden yerçekimi kuvvetidir.
• Bir kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçülür.
• Birimi Newton’dur.
• Kısaca N ile gösterilir.
• Bulunulan yere göre değişebilir.
• Yerçekimi fazla olan yerde ağırlık fazla olur.
• Yerçekimi az olan yerde ağırlık az olur.
🌍 Dünya’da Kütle ve Ağırlık İlişkisi
Dünya’da yaklaşık olarak:
1 kg kütle ≈ 10 N ağırlık Bu değer yaklaşık bir değerdir.
Fen bilimlerinde hesaplama kolaylığı olsun diye genellikle 1 kg = 10 N, 2 kg = 20 N, 3 kg = 30 N… gibi düşünülür.
- Dünya’da bir cismin kütlesi arttıkça ağırlığı da artar.
🌕 Ay’da Kütle ve Ağırlık
Ay’ın yerçekimi Dünya’nın yerçekiminden daha azdır. Bu nedenle bir cismin Ay’daki ağırlığı Dünya’daki ağırlığından daha küçüktür.
Ay’da ağırlık, Dünya’dakinin yaklaşık 1/6’sı kadardır.
Ancak kütle değişmez.
🧪 Örnek
Dünya’da kütlesi 60 kg olan bir kişinin kütlesi Ay’da da 60 kg olur.
Dünya’daki ağırlığı yaklaşık:
60 × 10 = 600 N
Ay’daki ağırlığı yaklaşık:
600 ÷ 6 = 100 N
Yani kişi Ay’da daha hafif hisseder ama madde miktarı değişmediği için kütlesi aynı kalır.
⚖️ Kütle ve Ağırlık Arasındaki Farklar
🧠 Kütle mi Ağırlık mı?
Aşağıdaki cümleleri inceleyelim:
✅ “Elmanın kütlesi 200 gramdır.”
Bu cümle doğrudur. Çünkü gram kütle birimidir.
✅ “Çantanın ağırlığı 30 Newton’dur.”
Bu cümle doğrudur. Çünkü Newton ağırlık yani kuvvet birimidir.
❌ “Benim ağırlığım 50 kilogramdır.”
Bu ifade günlük yaşamda kullanılsa da fen bilimlerinde doğru değildir. Çünkü kilogram ağırlık değil, kütle birimidir.
Doğru ifade:
Benim kütlem 50 kilogramdır.
Dünya’daki yaklaşık ağırlığı ise:
50 × 10 = 500 N
🌍 Neden Ağırlık Değişir?
Ağırlık, yerçekimine bağlıdır. Her gök cisminin çekim kuvveti aynı değildir.
Dünya’nın çekim kuvveti Ay’dan daha büyüktür. Bu yüzden aynı cisim Dünya’da daha ağır, Ay’da daha hafif olur.
Ama cismin içindeki madde miktarı değişmediği için kütlesi aynı kalır.
🧪 Örnek
Bir astronotun kütlesi Dünya’da 72 kg ise Ay’da da 72 kg olur.
Ancak ağırlığı Dünya’da daha fazladır, Ay’da daha azdır.
❌ Sık Yapılan Hatalar
❌ Hata 1: “Kütle ve ağırlık aynı şeydir.”
Doğrusu: Kütle madde miktarıdır, ağırlık ise yerçekimi kuvvetidir.
❌ Hata 2: “Ağırlığın birimi kilogramdır.”
Doğrusu: Ağırlığın birimi Newtondur. Kilogram kütle birimidir.
❌ Hata 3: “Kütle Ay’da azalır.”
Doğrusu: Kütle Ay’da azalmaz. Cisimdeki madde miktarı değişmediği için kütle aynı kalır.
❌ Hata 4: “Dinamometre kütle ölçer.”
Doğrusu: Dinamometre kuvvet ölçer. Ağırlık da bir kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçülür.
🌬️ Sürtünme Kuvveti
Sürtünme kuvveti, birbirine temas eden yüzeyler arasında oluşan ve hareketi zorlaştıran, yavaşlatan ya da durduran kuvvettir.
Bir cisim hareket ederken temas ettiği yüzeyle arasında bir etkileşim oluşur. Bu etkileşim cismin hareketini kolaylaştırmaz; tam tersine hareketine karşı koyar. İşte bu karşı koyan kuvvete sürtünme kuvveti denir.
Örneğin yerde yuvarlanan bir top bir süre sonra kendiliğinden durur. Çünkü top ile yer arasında sürtünme kuvveti vardır. Sürtünme kuvveti topun hareketini yavaşlatır ve sonunda durdurur.
🔸 Sürtünme Kuvvetinin Temel Özellikleri
1. Temas Gerektirir
Sürtünme kuvvetinin oluşması için iki yüzeyin birbirine temas etmesi gerekir.
Örnekler:
• Ayakkabımız ile yer arasında sürtünme vardır.
• Kalem ucu ile kâğıt arasında sürtünme vardır.
• Araba lastiği ile yol arasında sürtünme vardır.
• Elimizle tuttuğumuz bardak arasında sürtünme vardır.
Eğer temas yoksa sürtünme kuvveti de oluşmaz.
2. Hareket Yönüne Zıt Etki Eder
Sürtünme kuvveti, cismin hareket ettiği yöne karşı koyar.
Örneğin bir kutuyu sağa doğru itiyorsak, kutu ile zemin arasında oluşan sürtünme kuvveti sola doğru etki eder. Bu nedenle kutuyu hareket ettirmek için daha fazla kuvvet uygulamamız gerekir.
Kısaca:
• Cisim ileri gidiyorsa sürtünme geriye doğru etki eder.
• Cisim sağa gidiyorsa sürtünme sola doğru etki eder.
• Cisim aşağı kayıyorsa sürtünme yukarı doğru etki eder.
3. Yüzeyin Pürüzlülüğüne Bağlıdır
Sürtünme kuvveti yüzeyin yapısına göre değişir.
- Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti daha fazladır. Kaygan ve düzgün yüzeylerde ise sürtünme kuvveti daha azdır.
Örnekler:
• Halı üzerinde kutu sürüklemek zordur.
• Toprak yolda bisiklet sürmek daha zor olabilir.
• Zımpara kâğıdı pürüzlü olduğu için sürtünmesi fazladır.
- Kaygan yüzeylerde hareket daha kolay olur çünkü yüzeyler birbirine daha az takılır.
Örnekler:
• Buz üzerinde yürümek zordur çünkü sürtünme azdır.
• Cilalı zeminde cisimler daha kolay kayar.
• Islak fayans üzerinde ayak kayabilir.
🟢 Sürtünme Kuvvetinin Yararlı Etkileri
Sürtünme kuvveti her zaman zararlı değildir. Günlük yaşamda birçok işi yapabilmemiz sürtünme kuvveti sayesinde olur.
🚶 1. Yürümemizi Sağlar
Yürürken ayakkabımız yere temas eder. Ayakkabı ile yer arasındaki sürtünme sayesinde ayağımız geriye kaymaz ve ileri doğru adım atabiliriz.
Eğer sürtünme olmasaydı buzda kayar gibi sürekli kayar, düzgün yürüyemezdik.
✏️ 2. Yazı Yazmamızı Sağlar
Kalemle yazı yazarken kalemin ucu kâğıda sürtünür. Bu sürtünme sayesinde kalem kâğıt üzerinde iz bırakır.
Sürtünme olmasaydı kalem kâğıdın üzerinde kayar, yazı yazmak çok zor olurdu.
🚗 3. Araçların Durmasını Sağlar
Arabalar fren yaptığında tekerlekler ile yol arasında sürtünme oluşur. Bu sürtünme arabanın yavaşlamasını ve durmasını sağlar.
Yollar çok kaygan olduğunda araçların durma mesafesi artar. Çünkü sürtünme kuvveti azalır.
🤲 4. Eşyaları Tutmamızı Sağlar
Elimizle bir bardağı, kalemi ya da kitabı tutabiliriz. Çünkü elimiz ile eşya arasında sürtünme vardır.
Sürtünme olmasaydı eşyalar elimizden kolayca kayardı.
🔴 Sürtünme Kuvvetinin Zararlı Etkileri
Sürtünme bazı durumlarda işimizi kolaylaştırsa da bazı durumlarda zararlı sonuçlar doğurabilir.
🔥 1. Isınmaya Neden Olur
İki yüzey birbirine sürtündüğünde ısı oluşabilir.
Örnekler:
• Ellerimizi birbirine hızlıca sürttüğümüzde ellerimiz ısınır.
• Makine parçaları çalışırken birbirine sürtünür ve ısınabilir.
• Fren yapan araçlarda fren sistemi ısınabilir.
🧱 2. Aşınmaya Neden Olur
Sürtünme yüzeylerin zamanla yıpranmasına neden olabilir.
Örnekler:
• Ayakkabı tabanları zamanla aşınır.
• Araba lastikleri kullanıldıkça eskir.
• Makine parçaları sürtünme nedeniyle yıpranabilir.
• Kumaşlar uzun süre kullanıldığında incelip yıpranabilir.
⚙️ 3. Enerji Kaybına Neden Olur
Sürtünme kuvveti hareketi zorlaştırdığı için daha fazla enerji harcamamıza neden olur.
Örneğin pürüzlü bir zeminde ağır bir kutuyu itmek, kaygan bir zeminde itmekten daha zordur. Çünkü pürüzlü zeminde sürtünme daha fazladır.
🔧 Sürtünmeyi Azaltma Yöntemleri
Bazı durumlarda sürtünmeyi azaltmak isteriz. Çünkü fazla sürtünme hareketi zorlaştırır, enerji kaybına ve aşınmaya neden olur.
1. Makine Parçalarını Yağlamak
Makinelerde hareket eden parçalar birbirine sürtünür. Bu parçalar yağlandığında yüzeyler daha kaygan hâle gelir ve sürtünme azalır.
Örnek:
• Bisiklet zincirinin yağlanması
• Kapı menteşesinin yağlanması
• Motor parçalarının yağ ile korunması
2. Yüzeyleri Cilalamak
Cilalama, yüzeyleri daha düzgün ve kaygan hâle getirir. Böylece sürtünme azalır.
Örnek:
• Parkelerin cilalanması
• Mobilya yüzeylerinin parlatılması
• Kayakların alt yüzeyinin kayganlaştırılması
3. Tekerlek Kullanmak
Bir cismi yerde sürüklemek zordur çünkü sürtünme fazladır. Ancak tekerlek kullanıldığında hareket kolaylaşır.
Örnekler:
• Bavullarda tekerlek kullanılması
• Arabaların tekerlekli olması
• Market arabalarının tekerlekle hareket etmesi
Tekerlek, sürtünmeyi tamamen yok etmez; ancak hareketi daha kolay hâle getirir.
🧊 Sürtünmeyi Artırma Yöntemleri
Bazı durumlarda ise sürtünmenin fazla olması gerekir. Çünkü sürtünme az olursa kayma, düşme veya kontrol kaybı yaşanabilir.
1. Krampon Giymek
Futbolcular çim sahada kaymamak için krampon giyer. Kramponların altındaki çıkıntılar zeminle daha iyi temas sağlar ve sürtünmeyi artırır.
2. Lastiklere Zincir Takmak
Karlı ve buzlu yollarda araç lastiklerine zincir takılır. Zincir, lastik ile yol arasındaki sürtünmeyi artırır. Böylece araç daha güvenli hareket eder.
3. Haltercilerin Ellerine Pudra Sürmesi
Halterciler ağırlığı daha iyi kavrayabilmek için ellerine pudra sürer. Pudra, eldeki nemi azaltır ve el ile halter arasındaki tutunmayı artırır.
4. Merdivenlere Kaydırmaz Bant Yapıştırmak
Merdivenlerde kaymayı önlemek için yüzeye kaydırmaz bantlar yapıştırılır. Böylece ayakkabı ile basamak arasındaki sürtünme artar.
🌬️ Hava Direnci ve Su Direnci
Sürtünme sadece katı yüzeyler arasında görülmez. Hava ve su da hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştırabilir.
🌬️ Hava Direnci
Hava içinde hareket eden cisimlere hava tarafından uygulanan sürtünme kuvvetine hava direnci denir.
Örnekler:
• Paraşütün yavaşça yere inmesi hava direnci sayesinde olur.
Paraşüt geniş yüzeylidir. Bu yüzden havayla daha fazla temas eder ve hava direnci artar. Böylece paraşütçü yere daha yavaş iner.
• Hızlı koşarken yüzümüze hava çarpar.
• Bisiklet sürerken rüzgâr hareketimizi zorlaştırabilir.
🌊 Su Direnci
Su içinde hareket eden cisimlere su tarafından uygulanan sürtünme kuvvetine su direnci denir.
Örnekler:
• Suda yürümek karada yürümekten daha zordur.
• Yüzücüler su direncini azaltmak için özel mayolar giyebilir.
• Balıkların vücut şekli suda daha kolay hareket etmelerine yardımcı olur.
🧠 Sık Yapılan Hatalar
❌ “Sürtünme kuvveti her zaman zararlıdır.”
Doğrusu: Sürtünme kuvveti bazı durumlarda yararlı, bazı durumlarda zararlıdır. Yürümek, yazı yazmak ve araçların durması için sürtünme gereklidir.
❌ “Kaygan yüzeylerde sürtünme fazladır.”
Doğrusu: Kaygan yüzeylerde sürtünme azdır. Bu yüzden buzda ya da ıslak zeminde kaymak daha kolaydır.
❌ “Sürtünme kuvveti hareket yönüyle aynı yöndedir.”
Doğrusu: Sürtünme kuvveti genellikle hareket yönüne zıt yönde etki eder.
❌ “Sürtünme sadece katı yüzeylerde olur.”
Doğrusu: Hava ve su da hareket eden cisimlere direnç uygular. Hava direnci ve su direnci de sürtünme kuvvetiyle ilişkilidir.
✅ Ne Öğrendik?
• Sürtünme kuvveti, temas eden yüzeyler arasında oluşur.
• Sürtünme kuvveti hareketi zorlaştırır, yavaşlatır veya durdurur.
• Sürtünme kuvveti genellikle hareket yönüne zıt etki eder.
• Pürüzlü yüzeylerde sürtünme fazladır.
• Kaygan yüzeylerde sürtünme azdır.
• Yürümek, yazı yazmak ve araçların durması sürtünme sayesinde olur.
• Sürtünme aşınma, ısınma ve enerji kaybına neden olabilir.
• Yağlama, cilalama ve tekerlek kullanma sürtünmeyi azaltabilir.
• Krampon, zincir ve kaydırmaz yüzeyler sürtünmeyi artırabilir.
• Hava ve su da hareket eden cisimlere direnç uygular.
